Ekspozycja okien: jak strony świata wpływają na światło, ciepło i dobór stolarki
Okno od południa pracuje inaczej niż od północy, a zachodnie nagrzewa pokój po południu. Tabela pokazuje, jakie pomieszczenia, szkło i osłony dobrać do każdej strony świata.
Autor: Piotr Maj, Kierownik Działu Handlowego OLMAR

Te same okna dają zupełnie inny komfort w zależności od tego, w którą stronę patrzą. Wybór wielkości przeszklenia, szkła i osłon warto więc zacząć od planu działki, a dopiero potem otwierać katalog.
Krótka odpowiedź
Duże przeszklenia i pokoje dzienne planuj od południa i południowego zachodu, a latem osłoń je roletami zewnętrznymi. Od północy zostaw wejście, garaż i pomieszczenia gospodarcze z małymi, ciepłymi oknami. Sypialnia od wschodu dostaje poranne słońce. Strona zachodnia nagrzewa się po południu i wymaga szkła o niskim współczynniku g albo rolet.
Jak słońce wchodzi do domu w ciągu roku
Zimą słońce stoi nisko i wchodzi głęboko do pokoi od południa, więc przeszklenie dogrzewa wnętrze. Latem wędruje wysoko, a najmocniej oświetla ściany wschodnią rano i zachodnią po południu. Zachodnie słońce jest niskie i bije prosto w szybę, co przy dużym oknie szybko przegrzewa pomieszczenie.
Strony świata: tabela decyzyjna
| Strona | Światło | Zyski ciepła | Co umieścić | Okna i osłony |
|---|---|---|---|---|
| Północ | Rozproszone, bez słońca | Brak, straty zimą | Wejście, garaż, kotłownia, spiżarnia, garderoba | Mało okien, wysoka izolacja (niskie Uw) |
| Wschód | Poranne, miękkie | Umiarkowane | Sypialnia, gabinet, kuchnia | Rolety lub żaluzje na ostre poranne słońce |
| Południe | Najdłuższe i najmocniejsze | Największe zimą, duże latem | Salon, jadalnia, pokój dzienny | Duże przeszklenia, rolety zewnętrzne latem |
| Zachód | Popołudniowe, nisko nad horyzontem | Silne latem po południu | Taras, pomieszczenia użytkowane wieczorem | Szkło selektywne, rolety, pergola |
Północ: najmniej słońca
Ściana północna jest najzimniejsza, więc ogranicz tam liczbę i wielkość okien albo wybierz stolarkę o najlepszej izolacji. Wejście, garaż i pomieszczenia, w których przebywa się krótko, nie potrzebują dużo światła. Kuchnia od północnego wschodu mniej się przegrzewa podczas gotowania.
Południe i południowy zachód: salon i duże szyby
To najlepsza strona na pokój dzienny. Duże przeszklenia, także drzwi tarasowe HST, wpuszczają zimą darmowe ciepło. Latem ta sama szyba wymaga osłony, bo bez niej temperatura w pokoju rośnie szybko. Skuteczna jest roleta zewnętrzna, ponieważ zatrzymuje promieniowanie zanim dotrze do szyby. Porównanie systemów znajdziesz w artykule Rolety zewnętrzne i żaluzje fasadowe.
Wschód: sypialnia i gabinet
Okno wschodnie budzi słońcem, co jednym odpowiada, a innym nie. W sypialni sprawdza się roleta lub żaluzja, którą ustawisz zależnie od pory roku. Gabinet po wschodniej stronie ma światło przez pierwszą część dnia, więc dobrze pracuje się tam przy komputerze bez sztucznego oświetlenia.
Zachód: taras i wieczorne słońce
Popołudniowe słońce z zachodu potrafi nagrzać pomieszczenie bardziej niż południowe, bo uderza prosto w szybę. Dla dużych okien i drzwi tarasowych wybierz szkło z powłoką selektywną o niskim współczynniku g. Producent szacuje, że przejście z g = 0,60 na g = 0,40 potrafi obniżyć temperaturę w pokoju o parę stopni, a zbyt niskie g odbiera pomieszczeniu część światła. Taras od zachodu zyskuje na zadaszeniu: pergola SKYVI daje cień, a w przeszklonym wariancie ogród zimowy przedłuża sezon.
Wielkość przeszklenia a bilans ciepła
Duże okno od południa wygrywa zimą i traci latem, a duże okno od północy tylko traci. Dla okien na północ i wschód ważniejsze jest niskie Uw niż wysokie g. Dla okien na południe i zachód ważne są oba parametry. Jak działa Uw, wyjaśniamy w artykule o współczynniku Uw, a wpływ g na chłodzenie w poradniku Okna a rachunki za klimatyzację.
Odległość od granicy działki
Lokalizacja okien zależy też od przepisów. Dotychczasowe warunki techniczne przewidują zwykle minimalną odległość 4 m od granicy dla ściany z oknami lub drzwiami i 3 m dla ściany bez otworów, a dla wystających elementów, jak balkony czy tarasy, 1,5 m. Dla wąskich działek obowiązują łagodniejsze zasady. Konkretną wartość potwierdza projektant na podstawie miejscowego planu zagospodarowania.
Plan działki: kolejność decyzji
- Ustal, od której strony wjeżdżasz na działkę.
- Wyznacz północ i zaplanuj tam wejście, garaż i pomieszczenia techniczne.
- Pokoje dzienne skieruj na południe, sypialnie na wschód.
- Dla zachodniej strony zaplanuj zadaszenie lub rolety.
- Dobierz parametry okien (Uw, g) osobno dla każdej elewacji.
Najczęstsze pytania o ekspozycję okien
Od której strony powinny być największe okna w domu
Od południa i południowego zachodu. Zimą dogrzewają wnętrze, a latem trzeba je osłonić roletami zewnętrznymi.
Jak ograniczyć przegrzewanie okien od zachodu
Szkło z powłoką selektywną o niskim współczynniku g, roleta zewnętrzna albo zadaszenie tarasu. Osłona z zewnątrz działa skuteczniej niż zasłona w środku.
Czy okna od północy mogą być duże
Mogą, ale tracą więcej ciepła niż zyskują. Wybierz najniższe Uw z oferty i ogranicz liczbę okien w pomieszczeniach, w których nie potrzebujesz dużo światła.
Gdzie najlepiej zaplanować taras
Od południa lub zachodu, w zależności od wjazdu na działkę i ukształtowania terenu. Taras od zachodu wymaga zadaszenia albo osłon.
Źródło zdjęcia: materiały Oknoplast (oknoplast.com.pl).
Planujesz dom i chcesz dobrać okna do stron świata? Umów bezpłatną wycenę: doradca OLMAR pomoże ustalić wielkość przeszkleń, szkło i osłony dla każdej elewacji. Obsługujemy budowy w Małopolsce i na Śląsku, m.in. w Krakowie, Katowicach i Oświęcimiu.
Produkty z tego artykułu
Produkty z tego artykułu obejrzysz w salonach OLMAR: Trzebinia, ul. Kościuszki 45c i Krzeszowice, ul. Kościuszki 44.
Masz pytania? Zadzwoń lub wyślij zapytanie
Nasi doradcy dobiorą okno do Twojego projektu i strefy klimatycznej.
